Baby’s, adolescenten en andere doelgroepen in Vlaanderen zijn doorgaans zeer goed gevaccineerd. Uit cijfers van Kind en Gezin blijkt dat meer dan 92.9% van alle Vlaamse baby’s en peuters de essentiële vaccins uit het basisvaccinatieschema krijgen. Het gaat dan concreet over de vaccins tegen polio, difterie, tetanus en kinkhoest. Bij schoolkinderen blijft dat percentage hoog, zo wees een studie van het UAntwerpen en KULeuven uit. 92.6% van alle zesjarigen krijgen de aanbevolen vaccins tegen polio, difterie, tetanus en kinkhoest. Het overgrote deel van de vaccins voor schoolkinderen wordt gegeven door medewerkers van de CLB’s. “Met honderden artsen en verpleegkundigen leveren zij een enorme bijdrage aan de volksgezondheid,” zegt Vlaams parlementslid Loes Vandromme (cd&v). Dat het vaccinatievertrouwen in Vlaanderen hoog blijft, is in grote mate hun verdienste.” Het parlementslid pleit daarom voor een modern registratiesysteem zodat dit werk zichtbaar wordt. “CLB’s zouden ook de ruimte moeten krijgen om het profiel van wie niet deelneemt aan de vaccinatiecampagnes beter in beeld te brengen,” vindt Vandromme. “We hebben daar nu geen zicht op. Het zou ons nochtans iets kunnen leren over de motieven van deze groep.”
Registratiesysteem
“Cijfers over het aandeel aan basisvaccins dat door CLB-medewerkers gegeven wordt, kan de minister van Welzijn op dit moment niet geven,” zegt Loes Vandromme die daarover een parlementaire vraag stelde. “Dat gebrek aan een geïntegreerd registratiesysteem zorgt op het terrein onnodige planlast.”
In de regio Westhoek-Houtland (Ieper, Poperinge, Diksmuide, Veurne en Houtland) bijvoorbeeld, houden medewerkers de vaccinatiegraad vaak nog handmatig bij in Excel-bestanden. De huidige software, LARS (Leerlingen Activiteiten en Registratie Systeem: het systeem waarin CLB's hun leerlingendossiers beheren), kan deze data momenteel niet automatisch ontsluiten. "Door de vaccinatiegraad systematisch bij te houden maken onze teams er een erezaak van een zo hoog mogelijke vaccinatiegraad te behalen. En ja, dat betekent vaak aanklampend werken", aldus Hans Vandelannoote, Directeur bij het Vrij CLB Westhoek-Houtland. "We houden de vaccinatiegraad zelfs per school bij zodat we heel gericht kunnen inzetten op subgroepen die zich minder vaak laten vaccineren."
Ondertussen wordt er wel gewerkt aan verdere verbeteringen binnen LARS, met nieuwe modules die betere monitoring en rapportering mogelijk moeten maken. Zo zouden databanken gekoppeld kunnen worden en zullen er ook meer adequate cijfers beschikbaar zijn. Vandromme dringt aan om hier snel werk van te maken: “Meten is weten. Data worden alleen maar belangrijker. Onze CLB’s vervullen een sleutelrol in de preventieve gezondheidszorg, maar kunnen dit zonder de juiste cijfers moeilijk hard maken.”
Vertrouwen als sterkste wapen
De rol van de CLB’s gaat bovendien verder dan enkel het toedienen van spuitjes. De centra zijn een fundamentele factor in het hoge vaccinatievertrouwen in Vlaanderen. Terwijl veel westerse landen kampen met een terugval van het vaccinatievertrouwen sinds de coronaperiode, blijft dat in België vrij groot. “Uit een rapport van Unicef in 2023 dat zich baseert op data van ‘The Vaccine Confidens Project, dat de UAntwerpen mee trekt, bleek dat de impact van corona op het vaccinatiegedrag van de Vlamingen behoorlijk klein was in vergelijking met sommige andere landen. “De laagdrempelige en gratis toegang via de scholen zorgt ervoor dat ouders hun kinderen met een gerust hart laten vaccineren,” zegt Loes Vandromme. “En die vertrouwensrelatie zou ook kunnen helpen om een profiel op te maken van de groep kinderen en jongeren die zich niet laten vaccineren. CBL’s zouden meer tijd en ruimte moeten krijgen om hier onderzoek naar te doen.”
"Je laten vaccineren is je verantwoordelijkheid als burger nemen. Je helpt er de verspreiding van deze ziekten mee verminderen. En in het beste geval kan dergelijke besmettelijke ziekte volledig uitgeroeid worden. Denk maar aan het pokkenvirus", besluit Hans Vandelannoote.
